Đề tiếp cận văn hoá như một hệ thống, cần phải vận dụng chính lý thuyết hệ thống.

Theo lý thuyết này (xem, ví dụ: Blauberg… 1969; Sadovskij 1974) thì:

b/ Mỗi yếu tố của hệ thống, đến lượt mình, đều có thể là một hệ thống con - một tiểu hệ.

c/ Mọi hệ thống đều có quan hệ mật thiết với môi trường.

Trên cơ sở này, chúng tôi thấy hợp lý hơn cả là xem văn hoá như một hệ thống gồm bốn thành tố (bốn tiểu hệ) cơ bản, mỗi tiểu hệ lại có hai vi hệ nhỏ hơn như sau: mỗi nền văn hoá đều là tài sản của một cộng đồng nguời nhất định một chủ thể văn hoá. Trong quá trình tồn tại và phát tiển, cộng đồng nguời nhất định - một chủ thể văn hoá. Trong quá trình tồn tại và phát triển, cộng đồng nguời - chủ thể văn hoá đó luôn có nhu cầu tìm hiểu và do vậy đã tích luỹ được một kho tàng kinh nghiệm và tri thức phong phú về vũ trụ và về bản thân con nguời – đó chính là hai vi hệ của tiểu hệ văn hoá nhận thức.

Tiểu hệ thứ hai liên quan trực tiếp đến những giá trị văn hoá nội tại của cộng đồng nguời - chủ thể văn hoá: đó là văn hoá tổ chức cộng đồng. Nó bao gồm hai vi hệ là văn hoá tổ chức đời sống tập thể (những vấn đền liên quan đến tổ chức xã hội trong một quy mô rộng lớn như tổ chức nông thôn, quốc gia, đô thị) và văn hoá tổ chức đời sống cá nhân (những vấn đề liên quan đến đời sống mỗi người như tín ngưỡng, phong tục, đạo đức, văn hoá, giao tiếp, nghệ thuật)

Cộng đồng người (chủ thể văn hoá) hiển nhiên là tồn tại trong quan hệ với hai loại môi truờng – môi trường tự nhiên (thiên nhiên, khí hậu…) và môi trường xã hội (hiểu ở đây là các xã hội, dân tộc, quốc gia láng giềng). Cho nên, hệ thống văn hoá còn bao gồm hai  tiểu hệ nữa liên quan đến cách thức xử sự của cộng đồng dân tộc với hai loại môi trường ấy. Hai tiểu hệ đó là văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên và văn hoá ứng xử với môi trường xã hội.

Với môi trường, đều có thể có hai cách xử thế phù hợp với hai loại tác động của chúng (tạo nên hai vi hệ): tác động tích cực) và đối phó với môi trường (tác động tiêu cực). Với môi trường tự nhiên, có thể tận dụng để ăn uống và giữ gìn sức khoẻ, để tạo ra các vật dụng hàng ngày…; đồng thời phải đối phó với thiên tai (trị thuỷ), với khoảng cách (giao thông), với khí hậu và thời tiết (quần áo, nhà cửa, kiến trúc). với môi trường xã hội, bằng các quá trình giao lưu văn hoá, tiếp biến văn hoá mỗi dân tộc đều cố gằng tận dụng các thành tựu của các dân tộc, quốc gia lân bang để làm giàu thêm cho nền văn hoá của mình; đồng thời lại phải lo đối phó với họ trên các mặt trận quan sự, ngoại giao.

Cũng như mọi loại ranh giới, ranh giới giữa các bộ phận của hệ thống văn hoá không thể vạch ra một cách quá rạch ròi, nhất thành bất biến. Để xếp sắp một hiện tượng văn hoá vào hệ thống, phải căn hứ vào đặc điển điển hình của nó. Chẳng hạn, mục đích của nhà của là để đối phó với môi trường tự nhiên, nhưng con người lại cũng đã tận dụng chính môi trường tự nhiên để tạo ra nó. Ngoại giao vừa có trách nhiệm đối phó vừa có trách nhiệm tận dụng môi trường xã hội, nhưng trách nhiệm đối phó nặng nề hơn (không phải ngẫu nhiên mà ta có khái niệm mặt trận ngoại giao)